Otoyol ÜTS Verilerinde Big Data Stratejisi: SAP'de Performans Darboğazlarını Aşmak

Yoğun trafikli bir otoyolda günlük 200.000-500.000 arası geçiş kaydı oluşur. Bu kayıtların her biri; plaka bilgisi, geçiş zamanı, gişe numarası, şerit, ödeme yöntemi, tutar ve durum bilgisi gibi çok sayıda alanı barındırır. Yıllık bazda düşünüldüğünde, tek bir otoyol için 100 milyonun üzerinde kayıt birikir. Bu veri hacmini SAP S/4HANA ortamında yönetmek, doğru mimari kararlar alınmadığında ciddi performans sorunlarına yol açar.

Sorunun Boyutu

Veritabanı Şişkinliği

Geçiş verileri genellikle özel Z tabloları veya FI belge tabloları (BSEG, BKPF) üzerinde birikir. Yıllar içinde bu tablolar terabayt seviyelerine ulaşarak:

• Raporlama sürelerini dakikalardan saatlere çıkarır
• Toplu işlem (batch job) sürelerini uzatır
• Yedekleme pencerelerini genişletir
• Sistem upgrade'lerini zorlaştırır

Performans Darboğazları

Ay sonu kapanış süreçlerinde milyonlarca satırın mutabakat raporlarına çekilmesi, FI belge aramaları ve CO raporlamaları gibi kritik iş süreçlerinde timeout hataları ve kullanıcı şikayetleri yaşanır.

Çözüm Mimarisi

1. Veri Arşivleme (Data Archiving)

SAP'nin standart arşivleme araçları (SARA) ile belirli yaşı aşmış geçiş verileri aktif veritabanından arşiv dosyalarına taşınır. Arşivlenen veriler, gerektiğinde tekrar erişilebilir durumdadır ancak günlük operasyonel yükü etkilemez.

Arşivleme stratejisi belirlenirken:

• Yasal saklama süreleri (genellikle 5-10 yıl)
• Operasyonel erişim ihtiyaçları
• Denetim gereksinimleri göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Veritabanı Partitioning

HANA veritabanında tablo partitioning ile veriler zaman dilimlerine göre (aylık veya yıllık) bölümlenir. Sorgular yalnızca ilgili partition'a yönlendirildiğinden, performans katlanarak artar.

3. Analitik Katman Ayrımı

Operasyonel (OLTP) ve analitik (OLAP) iş yüklerini ayırmak, her iki tarafın da performansını korur:

• OLTP katmanı: Günlük geçiş kayıtları, muhasebeleştirme, mutabakat
• OLAP katmanı: Geçmiş dönem raporları, trend analizleri, yönetim dashboard'ları

SAP BW/4HANA veya Embedded Analytics ile analitik katman oluşturularak, ağır raporlama sorguları operasyonel sistemi etkilemeden çalıştırılır.

4. Gerçek Zamanlı Dashboard'lar

Yönetim için anlık veri gerektiren metriklerde (anlık geçiş sayısı, saatlik gelir, gişe doluluk oranları) SAP Fiori veya harici BI araçları ile gerçek zamanlı dashboard'lar tasarlanır. Bu dashboard'lar, optimize edilmiş CDS View'lar üzerinden beslenir.

Entegrasyon Katmanı Tasarımı

Geçiş sistemleri (Non-SAP) ile SAP arasındaki entegrasyon katmanı, veri akışının en kritik noktasıdır. Bu katmanda:

• Kuyruk yönetimi: Yoğun saatlerde veri kaybını önlemek için message queue (MQ) kullanımı
• Hata yönetimi: Aktarılamayan kayıtlar için retry mekanizması ve dead letter queue
• Monitoring: Entegrasyon sağlığını izleyen alarm mekanizmaları
• Ölçeklenebilirlik: Trafik artışına göre otomatik kapasite ayarlama

Sürdürülebilir Mimari İçin Altın Kurallar

1. Bugünün verisini bugün temizle: Hatalı ve mükerrer kayıtları biriktirme
2. Arşivlemeyi ertele, ama unutma: En geç 2. yılda arşivleme projesini başlat
3. Raporlamayı ayır: Ağır raporları operasyonel sistemden uzak tut
4. İzlenebilirliği koru: Her geçiş kaydının yaşam döngüsünü izleyebilecek loglama altyapısı kur

VEX-I olarak, otoyol ÜTS verilerinin SAP'de sürdürülebilir yönetimi için mimari tasarımdan implementasyona kadar uçtan uca danışmanlık sunuyoruz.